Дәрумендердің мектеп жасына дейінгі балаларға пайдасы
Мектеп жасына дейінгі кезең – баланың ең қарқынды өсіп, дамитын уақыты. Бұл кезде ағзаға қажетті қоректік заттардың, соның ішінде дәрумендердің маңызы ерекше. Дәрумендер баланың денсаулығын нығайтып, дұрыс дамуына көмектеседі.
Дәрумендердің маңызы
Дәрумендер баланың ағзасында түрлі қызмет атқарады. Олар:
ағзаның өсуін қамтамасыз етеді
иммунитетті күшейтеді
жүйке жүйесін дамытады
зат алмасуды реттейді
Негізгі дәрумендердің пайдасы
А дәрумені
Көру қабілетін жақсартады, терінің саулығын сақтайды, инфекцияларға қарсы тұруға көмектеседі.
В дәрумендері
Жүйке жүйесінің дұрыс дамуына ықпал етеді, баланың белсенді әрі сергек болуына көмектеседі.
С дәрумені
Суық тию ауруларының алдын алады, иммунитетті күшейтеді.
D дәрумені
Сүйектер мен тістердің дұрыс қалыптасуына қажет. Оның жетіспеуі мешел ауруына әкелуі мүмкін.
Е дәрумені
Ағзаны зиянды заттардан қорғайды, жасушалардың жаңаруына әсер етеді.
Дәрумен жетіспеушілігінің зияны
Егер бала ағзасында дәрумендер жеткіліксіз болса:
жиі ауырады
тәбеті төмендейді
әлсіздік пайда болады
өсуі баяулайды
Дәрумендерді алу жолдары
Балалар дәрумендерді негізінен табиғи тағамдардан алуы керек:
жемістер мен көкөністер
сүт өнімдері
ет пен балық
жарма өнімдері
Сонымен қатар таза ауада серуендеу де маңызды, себебі күн сәулесі арқылы D дәрумені түзіледі.
Бала ағзасына дәрумендер жеткіліксіз болса, ол бірден байқалмауы мүмкін, бірақ уақыт өте түрлі белгілер пайда болады. Бұл жағдай Авитаминоз немесе гиповитаминоз деп аталады.
Негізгі белгілері:
Тез шаршау, әлсіздік – бала ойнауға, оқуға құлықсыз болады
Тәбеттің төмендеуі
Тері мен шаштың өзгеруі – құрғақ тері, шаштың түсуі
Жиі ауыру – иммунитет әлсірейді
Ұйқының бұзылуы, ашуланшақтық
Нақты дәрумендер жетіспесе:
D дәрумені жетіспесе → Рахит (сүйектер әлсірейді, аяқ қисаяды)
A дәрумені → көру нашарлайды, әсіресе түнде
C дәрумені → қызыл иек қанайды, иммунитет төмендейді
B тобы дәрумендері → жүйке жүйесі әлсірейді, есте сақтау нашарлайды
Темір (витамин емес, бірақ маңызды) → Анемия (қан аздық, бозару)
Қауіптілігі:
Егер ұзақ уақыт емделмесе, бала өсуі мен дамуы тежелуі мүмкін, оқу қабілеті де төмендейді.
Не істеу керек:
Тамақтануын әртараптандыру (көкөніс, жеміс, ет, сүт өнімдері)
Күн сәулесінде көбірек болу (D дәрумені үшін)
Қажет болса, дәрігер кеңесімен дәрумен кешендерін қабылдау
Егер нақты қандай белгі мазалап тұрғанын айтсаңыз, соған қарай нақтырақ түсіндіріп беремін.
Қорытынды
Дәрумендер – мектеп жасына дейінгі балалардың денсаулығы мен дамуы үшін аса қажет. Дұрыс тамақтану мен салауатты өмір салты баланың толыққанды өсуіне мүмкіндік береді.